Kerknieuws

Synodeleden op safari naar pioniersplekken in Almere en Hilversum

http://www.protestantsekerk.nl/static/image/8016/12/Pioniers%20Safari%2020%202%20.jpg Waar denkt u aan bij het woord safari? Op reis gaan, nieuwe werelden ontdekken. En dat is precies wat een aantal synodeleden van de Protestantse Kerk vandaag deed. Ze namen een kijkje in de wereld van pioniersplekken, nieuwe vormen van kerk-zijn in Almere en Hilversum. Met een heuse safari-jeep.

De Protestantse Kerk staat voor een uitdaging. Met de komst van nieuwe vormen van kerk-zijn is in de afgelopen tien jaar een mozaïek van kerkplekken ontstaan: bestaande gemeenten naast nieuwe kerkplekken. Vandaag was het eerste moment waarop leden van de synode kennis konden maken met deze nieuwe vormen van kerk-zijn. Want niet iedereen heeft daar veel ervaring mee.

De reis begon vanochtend bij ‘de Schone Poort’ in Almere Poort, waar de synodeleden kennismaakten met pioniers Pieter en Klazien ter Veen en Betty Woord. Stadsdeel Almere Poort zal uitgroeien tot een plaats met 25.000 inwoners. Er komt geen kerkgebouw, maar de kerk wil wel present zijn in dit stukje Nederland. Het team van ‘de Schone Poort’ kijkt hoe het op de beste manier kan aansluiten bij de behoeften van nieuwe inwoners. Regelmatig rijden ze met een omgebouwde SRV-wagen de wijk in of komen samen in een café om te ontdekken wat er leeft onder de bewoners van het stadsdeel.

Welkom voelen

De safari-jeep haastte zich daarna naar Hilversum, een plaats met maar liefst twee pioniersplekken. Kaj en Rianne ten Voorde vertelden de synodeleden over pioniersplek Vitamine G in de Diependaalse kerk. Twee keer per maand is er een informele samenkomst om 12.00 uur, waar de leeftijd rond de 30 jaar is. Belangrijk onderdeel van Vitamine G is de onderlinge verbondenheid buiten de diensten om. Discipelschap is een terugkerend thema: hoe volg je Jezus in het dagelijks leven? Deelnemers worden toegerust om in de buurt waar ze wonen en werken iets van het leven met God te laten zien.

Daarna werd het Christelijk Spiritueel Centrum bezocht, een centrum dat zich vanuit het christelijk geloof richt op mensen die zoeken naar ontspanning en rust. Tjitske Volkerink vertelde de synodeleden over de activiteiten die het centrum organiseert, zoals meditatie, gebed, stiltewandelingen, massage en coaching. Mensen kunnen op deze manier God ontmoeten met lichaam, ziel en geest.

Pioniersplekken

De Protestantse Kerk in Nederland stimuleert het ontstaan van nieuwe vormen van kerk-zijn voor mensen die niet (meer) naar een kerk gaan. Pionieren kan van start gaan in een nieuw gebied, zoals een nieuwbouwwijk. Het kan ook in een omgeving waar al een kerk is, maar dan gericht op mensen die niet (meer) in de kerk komen. Er zijn ook initiatieven voor jonge gezinnen, ouderen en mensen met allerlei spirituele interesses. Meer informatie is te vinden op www.lerenpionieren.nl. Op dit kaartje kunt u zien waar er in Nederland pioniersplekken zijn.


Profetisch preken: 'Laten zien hoe iets ánders is en kan'

http://www.protestantsekerk.nl/static/image/8007/12/20180921%20Kees%20Ekris.png Eerder dit jaar promoveerde de Zeister predikant Kees van Ekris aan de PThU op zijn studie naar het profetische element in de prediking. Wat gebeurt er in een profetische preek? Hoe goed luistert een gemeente? En wie wacht er nog op een profetische stem?

Voor uw proefschrift bestudeerde u preken van onder meer grootheden als Dietrich Bonhoeffer, Martin Luther King en Desmond Tutu. Waar verwijst de titel Making See naar?
‘Na een langdurige analyse hield ik vijf concepten over die in alle onderzochte preken voorkwamen. Die comprimeerde ik tot één kernconcept: Zien. Daar zitten drie aspecten in. Allereerst: zichtbaar maken wat het mens-zijn beschadigt; vaak is dat verhuld door taal of taboes en iemand pelt dat open. Het tweede aspect is inzicht overdragen, en het derde is de alternatieve manier van waarnemen die dat oplevert: wat er gebeurt in een profetische preek. Daar hoort een woord als “visioen” bij. Dat raakt aan kunst en politiek: laten zien hoe iets anders is en kan. Een kunstenaar weet, net als een predikant, dat dit hard werken is, afzien, met perioden van leegte. In mijn traditie noemen ze dat “bevindelijke processen” waarin je soms aan het einde bent van je kunnen en je hoop. Ik vergelijk het predikantschap ook wel met het leven van een boer: het altijd beschikbaar zijn, het leven in je bedrijf, meebewegen met het ritme van de natuur en soms ondergewaardeerd worden, maar er met huid en haar in zitten.’

Dr. Kees van Ekris (1972) studeerde theologie in Utrecht en werkte vijf jaar voor de GZB in Indonesië. Hij stond in Breukelen en is sinds 2012 predikant in de protestantse wijkgemeente Bethel in Zeist. Ook is hij studieleider van Areopagus, het centrum voor missionaire en contextuele verkondiging van de IZB.
Making See. A grounded theory on the prophetic dimension in preaching, LIT Verlag 2018, � 38,95.

 

Er is vaak enige verwarring over wat profetisch is, wat een profeet is.
‘Ik ben huiverig voor sterke leiders met een uitgesproken visie en een autoriteit die niet dienstbaar is. Een profeet is niet autoritair maar meanderend. Tutu spreekt zich duidelijk uit tegen Apartheid, maar tegelijkertijd zit er in zijn preken een opening naar de ander, die hij zijn broeder noemt. Het meandert tussen inzicht hebben en weten dat jij anderen nodig hebt om dat inzicht te versterken en te corrigeren. Mijn boek is een voortdurende poging om het ambt weg te halen uit de sfeer van heldendom: we hebben niet allemaal de retorische kracht van een dr. King.
Voor mij betekent profetisch het niet wennen aan de beschadiging, niet meedoen aan de mythologie van je eigen tijd. Het is dwars. Maar het is ook bijna verlichting, omhoogtrekken, een gidsfunctie. Dat openbaart zich vaak pas achteraf. Dan zie je dat grote, goede leiders scherp inzicht hadden. De theoloog Paul Tillich noemt dat prachtig “de extase van het verstand”.’

Hebt u die ook gekend?
‘Niet in de zin van een visioen of zo. Dat is een te groot, verpletterend begrip. Maar in onze gemeente gebeurt het wel dat we plotseling beseffen: dit is waar het om gaat, en samen een epifanisch moment beleven. Onvoorspelbaar. De gemeente is voor mij zeer belangrijk en een preek is altijd dialogisch: ik leg jou iets voor en geef je een stem. We hebben elkaar nodig. Het ambt kent ook het troostende, priesterlijke element en er zit een didactische kant aan het vak. Ik pleit ervoor om het profetische element tussen die twee in te zetten.’

Zit dat profetische wel in onze nuchtere Hollandse genen?
‘Wij zijn wat pragmatisch, maar ik denk dat veel mensen wachten op een profetische stem. Hoewel die vaak ongemakkelijk is, hopen mensen toch op iemand die ze kunnen vertrouwen, die het duister aankan. Veel mensen zijn bezig “het oude” af te leggen, op allerlei niveaus. Er is verlangen naar iets nieuws. Misschien is het jammer dat we kerkelijk gezien zo tevreden zijn en maar voortkabbelen. Die lauwheid spugen mensen uit. Kijk eens naar de troosteloosheid van zoveel levens. Zou de kerk niet juist weer vreugde moeten brengen? Het visioen en de hoop? Daarom worden mensen als Martin Luther King nog steeds gehoord: er is persoonlijke herkenning.’

Er kan wel goed gepreekt worden, maar wordt er ook goed geluisterd?
‘Bij Areopagus proberen we een nieuw bondgenootschap te creëren tussen de predikant en de gemeenteleden. Want inderdaad, ik denk dat we een luistercrisis hebben. We horen wat we willen horen – niet wat er werkelijk wordt gezegd. We kennen een korte concentratiespanne, denken in soundbites en slogans. Het “ik” is weg uit de taal: de eigen ervaring, het zoeken naar wat past bij jouw ziel. Er stroomt vervuilde taal door ons heen. Daarom ben ik er zo voor dat prediking andere taal gebruikt en dat een gemeente ook profetisch wordt in het luisteren. Areopagus traint predikanten om gemeenten beter te dienen en gemeenteleden te oefenen in het luisteren. Een kerkelijke gemeente kan een plaats van ontgifting worden: zie ons opademen, andere woorden binnenlaten.’

Is de preek het beste middel om kerkgangers vast te houden?
‘Er is een natuurlijke interesse in andere kerkvormen en die moet je exploreren. Maar als mensen niet willen, helpt dat ook niet. Hoezo moet ik jou vasthouden? Dit is een heilige ruimte; wat doe jij zelf om verder te komen? Ik verzet me tegen een houding van consumentisme in de kerk. Ja, er valt veel te experimenteren, ook op andere momenten in de week. In de jaren zestig deden we dat al met de liturgie. Nu blijkt toch vaak dat mensen de klassieke liturgie terug willen, en de gemeenschap.
En waarom wordt er soms zo laatdunkend gesproken over de prediking? Ik heb me voorgenomen dat ik niet ga bijdragen aan dat zure klimaat. Er zijn zulke fantastische preken gemaakt. Het is ook een vak namelijk. Een mooi vak. Je zag dat bij bisschop Curry bij het huwelijk van Harry en Meghan. Mensen hoorden ervan op, maar dit wisten wij toch?
De ontwikkelingen binnen de Protestantse Kerk aangaande Kerk 2025 zijn mooi. De euforie over pioniersplekken is groot en dat is heel goed zolang er geen tweedeling ontstaat tussen toekomst en voorbij. Laten we ook daar een bondgenootschap ontwikkelen.
Tijdens mijn jaren in Indonesië zag ik hoe belangrijk de wereldkerk is. Overal is daar de directe identificatie met de Bijbelverhalen. Dat heeft me gevormd. De kracht en de durf, het geloof dat je geroepen bent om te zijn op plekken waar veel kwaad is. Bij ons dreigt opnieuw het gevaar van zelfgenoegzaamheid. Alles gaat toch goed? Je moet een sensitiviteit ontwikkelen om waar te nemen wat broeit onder de oppervlakte. Maar niet iedereen wil dat benoemd hebben. Ook in de kerk niet. Dietrich Bonhoeffer preekte daar begin jaren dertig in Berlijn over, want de kerk was nog optimistisch over haar toekomst met Hitler. Bonhoeffer zei: “Du solltest brennen und Du bist kalt!” Dat was profetisch. Profeten zijn nooit tevreden. Zullen we samen die heilige onrust vasthouden?’

Tekst: Ella Weisbrod | Fotografie: Maartje Geels

 

Dit artikel komt uit het septembernummer van woord&weg. Een gratis proefnummer aanvragen? Mail naar wew@protestantsekerk.nl. 


Gebed bij ongeluk in Oss

http://www.protestantsekerk.nl/static/image/8012/12/gebedoss.jpg Vanochtend gebeurde er een verschrikkelijk ongeluk in Oss. Alle media besteden hier aandacht aan. Nederland leeft mee met slachtoffers en nabestaanden. Ds. Saskia van Meggelen, preses generale synode, schreef een gebed. 'Ontferm u Heer, heb medelijden. Wees aanwezig in aandacht en zorg voor mensen.'

Verborgen en nabije God,
Het nieuws van een verschrikkelijk ongeluk in Oss heeft ons geschokt.
Een bakfiets, een trein, kinderen aan de zorg van derden toevertrouwd, jonge levens, nog voor ze tot volle bloei hebben kunnen komen, al aan het leven ontrukt.
We kunnen nauwelijks bevatten wat er is gebeurd, welk een onnoemelijk groot leed de levens van deze families is binnengekomen.
We zijn stil…

Laat ons rouwen met de ouders die hun kind verloren, die met dit gruwelijke feit verder moeten leven.
Laat ons meeleven met de kinderopvang waarvan een medewerker betrokken was bij dit fatale ongeval...
We bidden voor de zwaargewonden in het ziekenhuis.
Voor allen die van nabij betrokken zijn, die geschokt zijn, die machteloos hebben moeten toezien.
We denken ook om wie zich verantwoordelijk voelen.
Om leeftijdgenootjes, families, opa’s en oma’s, mensen die er getuige van zijn geweest.

Ontferm U, Heer, heb medelijden.
Wees aanwezig in aandacht en zorg van mensen.
Zegen wie bijstand verlenen.

Nu zo’n verschrikkelijk ongeluk is gebeurd, staat de wereld even stil…
Laat de stilte tot U spreken en wees ons nabij.
Wij zijn broos, maar U bent eeuwig.

Amen.

Ds. Saskia van Meggelen, preses generale synode

Help ons U te vinden, gebedenboekje

Het is niet altijd eenvoudig om de juiste woorden te vinden om in een bepaalde situatie (hardop) te bidden. In dit gebedenboekje staan ruim honderd gebeden, geschreven door vrouwen en mannen die aan de basis van het kerkenwerk staan of hebben gestaan. Rond tien thema’s hebben zij opgeschreven wat soms maar moeilijk onder woorden valt te brengen.




Foto: Yuiizaa September via Unsplash


Jodendom en christendom komen uit dezelfde moederschoot

http://www.protestantsekerk.nl/static/image/8011/12/jodendomchristendom.jpg Met enige aarzeling reageer ik op het interview met Jan Offringa naar aanleiding van zijn manifest op www.liberaalchristendom.nl. Want alles wat je zegt over Israël valt wel ergens verkeerd, is mijn ervaring. Toch wil ik een tegengeluid laten horen, want wat Offringa zegt is niet mis.

De Protestantse Kerk kan prima zonder Israëltheologie. Kerk, pas je kerkordeartikel over de onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël aan. Wees je bewust van de Holocaust, maar geef de staat Israël geen speciale positie. Verwantschap met het jodendom moet je niet overdrijven, die is er ook met andere godsdiensten. Schaf de Israëlzondag af en maak er een zondag van over de relatie tussen het christendom en het jodendom, aangevuld met een zondag over de verhouding met de islam of het boeddhisme. En: gebruik geen religieuze argumenten om het stukje land van Israël te rechtvaardigen.

Net als Offringa ben ik al tientallen jaren predikant. Net als hij ben ik lid van Op Goed Gerucht. Bij sommige liberale gedachten voel ik me redelijk thuis. Maar laat ik nu ook nog voor Kerk en Israël werken, een onderdeel van de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk. En vooral vanuit die functie durf ik te stellen dat Offringa in zijn pamflet een karikatuur van de positie van de Protestantse Kerk maakt.

De term Israëltheologie geef ik voor beter, maar je ontkomt niet aan theologische reflectie op Israël. Zonder de Joodse wortels van het christelijk geloof verliest de Protestantse Kerk haar identiteit. Ja, Jezus is universeel, maar hij komt niet uit de lucht vallen. Bij Paulus zie je in zijn brieven een grote worsteling over de blijvende betekenis van de Tora en het volk Israël, terwijl Offringa de spanning eruit haalt.

Verjoodsing van het christendom? Wie wil dat? Niet de Protestantse Kerk. Die wil: geen zending onder Joden, maar gesprek.

Wie wil de staat Israël een religieuze betekenis toekennen? Niet de Protestantse Kerk. Wel erkent zij dat de staat voor veel Joden onderdeel is van hun identiteit en van grote betekenis, maar dat is wat anders. Dat Israël gewoon als iedere andere staat beoordeeld moet worden naar maatstaven van internationaal recht, staat al tien jaar lang in de Israël-Palestinanota.

Zijn we één grote religieuze familie? Is het jodendom net zo’n verre neef als het boeddhisme? De ene familie is de andere niet. Met het jodendom heeft het christendom een bijzondere familieverwantschap. We komen uit dezelfde moederschoot. Joden en christenen horen niet bij de koude kant, al was de relatie wel vaak verkillend.

Heeft de Tora geen theologische betekenis meer? Tora is ook: aandacht voor ieder individu, het belang van de gemeenschap, opkomen voor recht en gerechtigheid, oog voor het aardse en concrete, het op elkaar betrekken van liturgie en sociaal-economische verhoudingen.

Kerkorde-artikel afschaffen? Dat miskent een deel theologiegeschiedenis van de twintigste eeuw in Nederland en verandert het zelfverstaan van de Protestantse Kerk, en zo gooi je het kind met het badwater weg.

Israëlzondag afschaffen? Het gaat daarin precies om wat Offringa zegt: een zondag over de verhouding tussen het jodendom en christendom op voet van gelijkwaardigheid, waarbij expliciet aandacht is voor de onopgeefbare strijd tegen antisemitisme. Daarin ben ik het roerend met Offringa eens. Maar de Protestantse Kerk zegt dit al.

Ziet Offringa onscherp of moet de Protestantse Kerk helderder en duidelijker spreken als het over haar visie en beleid gaat? Ik nodig Offringa uit om hierover verder te praten.

Dr. Eeuwout Klootwijk is werkzaam voor Kerk en Israël, dienstenorganisatie Protestantse Kerk en is daarnaast predikant in Oost-Souburg

Dit opinieartikel is op woensdag 19 september verschenen in Dagblad Trouw

>Lees hier het manifest op www.liberaalchristendom.nl


Jongeren en de preek: 'Relatie is het sleutelwoord'

http://www.protestantsekerk.nl/static/image/8006/12/20180920%20Nelleke%20Plomp.png Veel jongeren van 15-20 jaar geven aan dat de preek hen niet raakt. Hoe breng je daar verandering in? Nelleke Plomp, specialist Vieren bij JOP, deed onderzoek naar deze vraag en publiceerde onlangs haar aanbevelingen. Voor predikanten én voor jongeren.

Nelleke, in je onderzoek noem je ‘betrokkenheid bij de preek’ een gezamenlijke verantwoordelijkheid van predikanten en jongeren.
“Ja, in de literatuur noemt men dat de ‘homiletische driehoek’: de samenwerking tussen hoorder, predikant en Woord. Je kan niet tegen een predikant zeggen: je moet dit veranderen, en dan zullen jongeren betrokken raken bij de preek. Nee, jongeren moeten zich net zo goed inzetten om betrokken te raken. Dat klinkt misschien logisch, maar ik denk dat het voor veel gemeenten een eye-opener kan zijn. Juist in de samenwerking van predikanten en jongeren rondom het Woord, daar gebeurt het.”

Wat is de opvallendste conclusie, wat jou betreft?
“Uit mijn literatuuronderzoek bleek dat drie kenmerken erg belangrijk zijn als het gaat om de betrokkenheid van jongeren: ontvankelijkheid, identificatie en toepasbaarheid. Toen ik die kenmerken in de Hervormde Gemeente Sliedrecht ging toetsen, bleken die ook daadwerkelijk van belang te zijn. Maar één ding sprong eruit: de relatie tussen de predikant en jongeren. Veel jongeren gaven aan: als ik me gezien weet, als een predikant contact zoekt in de preek, dan voel ik me betrokken. Iemand zei zelfs: ik luister goed naar deze predikant, omdat ik hem ken. Toen ik in het ziekenhuis lag, kwam hij langs om mij te bezoeken.”

Is het wel haalbaar voor predikanten om zo intensief contact te zoeken? Ze hebben hun handen immers al behoorlijk vol.
“Ja, dat is zeker zo. Maar ik geloof wel dat je het contact met jongeren goed kan organiseren. Je hoeft echt niet elke week elke jongere te appen. Als je goed contact hebt met je jeugdouderlingen en de catecheten, kun je inventariseren wat er leeft onder jongeren en dat betrekken bij je preek. En voor jongeren betekent het al heel veel als de predikant hen bij naam kent.”

Heb je nog meer aanbevelingen voor predikanten?
“Niet alleen de gekozen thema’s zijn belangrijk, maar ook het woordgebruik en de aanspreekvorm. De predikant uit Sliedrecht die ik heb gevolgd, is op een gegeven moment de gemeente gaan tutoyeren. Dat helpt om je als predikant op jongeren te richten. Kies ook bewust de voorbeelden die je gebruikt. Je kunt in een preek over het paradijs zeggen: ‘Stelt u zich voor … U zit heerlijk rustig met een boek voor de tent te genieten van de stilte. Opeens komt er een groepje luidruchtige jongeren aan met ghettoblaster. Weg paradijs….’ Of je zegt: ‘Stel je voor … Je zit heerlijk te chillen met een groepje vrienden voor de tent. Muziekje aan, biertje erbij. Opeens komt een man woest aanlopen: “Ssst! Kan het wat zachter!?” Weg paradijs…’ De boodschap is hetzelfde, maar door het laatste voorbeeld te gebruiken voelen jongeren zich gezien en niet afgewezen.”

Je hebt ook aanbevelingen voor jongeren opgenomen. Wat zijn de belangrijkste daarvan?
“De belangrijkste aanbeveling is eigenlijk hetzelfde als die voor predikanten: zoek contact. Ook de jeugdleiding kan daar een rol in vervullen: verzamel eens tien onderwerpen die jongeren belangrijk vinden, of nodig de predikant eens uit om samen een preek voor te bereiden. De jongeren die ik heb gesproken, gaven daarnaast aan dat aandacht voor de preek soms ook gewoon in hele praktische dingen zit. Aantekeningen maken bijvoorbeeld, zodat je beter geconcentreerd blijft. Of koffie drinken vóór de dienst in plaats van erna, en zorgen voor voldoende frisse lucht in de kerk.”

Dus jongeren ervaren zelf ook dat ze een taak in het geheel hebben.
“Ja, dat vond ik wel opvallend: jongeren zijn hier heel bewust mee bezig. Ik hoop dat dat ook een bemoediging is voor gemeenten: er zitten niet altijd veel jongeren in de kerk, maar de jongeren die er wél zijn hebben daar meestal heel bewust voor gekozen. Dus ik zou zeggen: koester ze, neem ze serieus.”

Op basis van je onderzoeksresultaten heb je een kant-en-klare lijst met 56 praktische tips opgesteld. Wat hoop je dat je onderzoek teweeg zal brengen?
“Jongeren betrekken bij de preek is niet alleen een taak van predikanten of van jeugdwerkers, maar gaat de hele gemeente aan. Ik hoop dat dit onderzoek ertoe zal leiden dat in meer gemeenten predikanten, jeugdwerkers, kerkenraden en jongeren samen gaan nadenken over de kerkdienst. Eén van mijn aanbevelingen daarbij is: durf te experimenteren. Daar zijn we in de kerk niet altijd even goed in. Maar probeer gewoon maar eens iets, het geeft niet als het niet lukt.”

Op 4 oktober licht Nelleke Plomp de bevindingen uit haar onderzoek toe tijdens de studiebijeenkomst ‘Jongeren en de preek’. Deze bijeenkomst wordt georganiseerd door JOP, de HGJB, IZB Areopagus en de Hervormde Gemeente Sliedrecht. Lees hier meer.

Lees ook:


Koreaanse vredesmaaltijd in Hoofddorp

http://www.protestantsekerk.nl/static/image/8002/12/vredesmaaltijdkorea.png Terwijl de wereldpers de ontmoeting tussen de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in volgt, vindt er in een kerk in Hoofddorp minstens zo’n bijzondere ontmoeting plaats...

Bij de start van de vredesweek kwamen christenen uit Noord-Korea, Zuid-Korea en Hoofddorp samen in een kerk in Hoofddorp. Ds. Coen Wessel van De Lichtkring van de protestantse gemeente Hoofddorp nam het initiatief voor deze vredesmaaltijd.

Ds. Wessel: "Het was echt een mooie en indrukwekkende bijeenkomst afgelopen zaterdag. Aan tafel hoor je verhalen van mensen over hun familie. Hoe ze vluchtten, dat ze nooit meer iets gehoord hebben uit het Noorden. En zo samen zingen en bidden is gewoon erg mooi."

Het TV-programma 'Met Hart en Ziel' was bij deze maaltijd aanwezig. Bekijk de uitzending online.

 


Zwolle helpt Syrië: ´We zijn samen met hen kerk´

http://www.protestantsekerk.nl/static/image/7999/12/Campagnebeeld%201.jpg Het project Versterk de Kerk van Kerk in Actie steunt kwetsbare kerken wereldwijd. De najaarscampagne vraagt aandacht voor kerken in Syrië en omringende landen. De Evangelisch-Lutherse Kerk in Zwolle doet ook mee. Diaken Mirjam Heerema: ‘We helpen heel direct de christenen in dit gebied.’

Wat is Versterk de Kerk?
‘Dit project van Kerk in Actie helpt kerken in arme gebieden of in landen waar christenen in verdrukking leven. De najaarscampagne voor kerken in het Midden-Oosten heeft nadrukkelijk Syrië en omringende gebieden waar vluchtelingen leven als focusgebied. Het land is deels verwoest tijdens de oorlogsjaren en er is veel hulp nodig. Het mooie is dat juist de lokale kerken met onze steun heel gericht hulp kunnen bieden aan de achtergebleven lokale bevolking.’

Waar is nu vooral behoefte aan?
‘In eerste instantie gaat het om basisbehoeften zoals voedselpakketten, medicijnen, kleding en opvang. Daarnaast is er behoefte aan praktische zaken om het leven weer op gang te brengen, zoals schoolspullen en werkbenodigdheden. Een kapper krijgt bijvoorbeeld kappersspullen, zodat hij ter plekke weer aan de slag kan en niet uit het gebied wegtrekt. Daarnaast leiden de kerken lokaal jongeren op om diaconaal actief te zijn en noodhulp te bieden.’

Waarom steunt de Evangelisch-Lutherse kerk dit project?
‘We voelen de roeping om handen en voeten te geven aan ons geloof en zijn erg betrokken bij de mensen in Syrië. Ze hebben veel geleden en het land moet weer helemaal opgebouwd worden. We vinden het erg mooi dat juist die praktische en blijvende ondersteuning vanuit de lokale kerken gebeurt. Daarmee helpen we heel direct de christenen in het gebied.’

Hoe geven jullie invulling aan die steun?
‘We organiseren verschillende inzamelacties, zoals een Oosterse markt en een ‘talentenbord’ waarop mensen diensten aanbieden aan anderen, zoals tuinhulp of een fotografiecursus. Alle opbrengsten zijn voor het project. Daarnaast willen we de Syrische mensen ook laten merken dat we met ze meeleven en meebidden, bijvoorbeeld door een filmpje voor ze te maken met een welgemeende boodschap.’

Vindt u het belangrijk dat de Protestantse Kerk zich inzet voor christenen in het Midden-Oosten?
‘De christenen vormen in Syrië en andere landen in het Midden-Oosten een minderheid en zij hebben het er soms erg moeilijk. We zijn samen met hen kerk en het is heel mooi dat we direct zijn verbonden met de lokale kerken en hun belangrijke werk. Het zou prachtig zijn als meer Nederlandse kerken zich daarbij aansluiten.’

Actieweek voor kerken in het Midden-Oosten
Van 23 tot en met 30 september luidt Kerk in Actie de noodklok voor de kerk in Syrië en in andere landen in het Midden-Oosten. Uw gebed en steun blijven nodig om te zorgen dat zij kunnen volhouden. Doet u ook mee? Kijk voor meer informatie op www.kerkinactie.nl/actieweek.

Dit artikel is te lezen in het magazine Woord & Weg nr. 9, uitgave september 2018 (artikel ´Handen en voeten geven aan geloof´) (meer info).

 

 


‘Het gaat mij om mensen die wat doen’

http://www.protestantsekerk.nl/static/image/7995/12/20180917%20Stef%20Bos.png Hij scoorde grote hits met liederen als ‘Papa’ en ‘Ik heb je lief’, won twee Edisons en een Gouden en Zilveren Harp. Wat doet Stef Bos op de Landelijke Diaconale Dag op 10 november?

Stef Bos zei meteen ‘ja’ toen hij de vraag kreeg of hij op de Landelijke Diaconale Dag wilde komen. De zanger, die opgroeide in de Gereformeerde Kerk in Veenendaal, is zoon van een diaken. Het diaconale werk van ‘papa’, zoals Stef liefkozend over hem zingt, heeft altijd grote indruk op hem gemaakt. “Ik zie mijn vader nóg de kerk binnenkomen samen met de dominee, ouderlingen en andere diakenen. Na het handen schudden mocht ik vaak naast hem komen zitten. Ik had het idee dat mijn vader een halve dominee was.”

Verschil

Hoe kijkt Stef Bos nu naar het diaconale werk? “Er kan veel over de kerk gezegd worden, maar waarmee de kerk hét verschil maakt, is met het diaconaat. Diakenen zijn, net zoals mijn vader, echt smaakmakers in de maatschappij. Het lijkt me fantastisch om een dag met hen door te brengen.”
Stefs vader vond dat geloof vooral blijkt uit de daden. “Hij had de overtuiging, gebaseerd op het Nieuwe Testament, dat het belangrijk was om er te zijn voor anderen. Dat leefde hij zelf ook voor. Diakenen zijn voor mij een zwijgende minderheid die het verschil maakt. We leven in een tijd van: veel schreeuwen, maar weinig doen. Het gaat mij vooral om de mensen die wat doen. Dat vond ik mooi aan mijn pa, en zo is het ook bij veel diakenen.”

Kom ook!
Op zaterdag 10 november vindt de Landelijke Diaconale Dag voor de 123e keer plaats. Van 10 tot 16 uur zijn diakenen, predikanten en andere geïnteresseerden welkom voor een dag vol inspiratie in de Jaarbeurs in Utrecht. Het programma is afwisselend: naast Stef Bos staan onder andere synodevoorzitter ds. Saskia van Meggelen, politica Kathleen Ferrier en verhalenverteller Kees Posthumus op het podium.

Na de plenaire opening zijn er meer dan vijftien verschillende workshops. Tijdens de pauze kunt u rondkijken op de markt. Daar is veel te zien, te horen, te voelen en te beleven over projecten en initiatieven in binnen- en buitenland.

Smaakmaker
Ook beslist u tijdens de dag mee welk diaconale initiatief dit jaar de Smaakmaker van het jaar is. Kerk in Actie houdt deze verkiezing voor het tweede jaar op rij. Kijk ook op www.kerkinactie.nl/smaakmaker.

Jaarlijks bezoeken meer dan 900 diakenen de Landelijke Diaconale Dag. Komt u dit jaar ook? Een kaartje kost 35 euro. Voor predikanten die meekomen met een diaken is de dag gratis! Aanmelden kan via www.kerkinactie.nl/ldd2018.

 

Tekst: Gerdine Westland en Rob van Ooijen | Foto: Lieke Anna

Dit artikel verschijnt komende week in Diakonia. Lees een uitgebreide versie van het interview op de website van Kerk in Actie.


Kerk als herberg in Nijeveen

http://www.protestantsekerk.nl/static/image/7996/12/20180914%20Kerk%20als%20herberg.jpg Bij een stamtafel en een loungeset denk je eerder aan een café dan aan een kerk. Toch maken deze deel uit van het meubilair van de gereformeerde kerk in Nijeveen. “Ze passen bij de kerk als herberg, open en laagdrempelig, een plek waar je je verhaal kwijt kunt. Zo’n kerk willen we zijn.”

De kerk als herberg. Deze ‘kerkvorm’ kwam twee jaar geleden na een proces in de gereformeerde kerk van Nijeveen als gewenst uit de bus. Maar hoe geef je die vervolgens handen en voeten? Een aantal gemeenteleden wilde daar wel over nadenken. Jenneke Span, toen nog gemeenteadviseur, werd erbij gehaald om dat te begeleiden. Ze zetten een stip op de horizon: in januari 2019 willen we de kerk als herberg gerealiseerd hebben.

Nieuw elan

Jenneke Span, nu zelfstandig adviseur, heeft als eerste geholpen met het aanvragen van subsidie bij de Protestantse Kerk.* De gereformeerde kerk in Nijeveen had weinig financiële middelen, en begeleiding door een deskundige en initiatieven waarmee de kerk een nieuw spoor in slaat, kosten geld. De aanvraag werd gehonoreerd. Er was daarmee geld beschikbaar om Jenneke in te zetten.

Jenneke begeleidde het proces dat uitmondde in het herbergmodel en is nu nog betrokken bij de organisatie daarvan, en bij het organiseren van het kerkcafé en de diaconale betrokkenheid in het dorp. Bij het uitwerken van de kerk als herberg gaat het enerzijds om de functie die de kerk in het dorp kan hebben, anderzijds om de kerk als plek waar aandacht is voor levensvragen. Kerkenraadsvoorzitter Bert Winters verwoordt het zo: “Het gaat erom dat we ons als kerk zichtbaar maken zodat mensen die ons nodig hebben ons kunnen vinden. We streven ernaar dat we door anderen worden gezien als betrokken mensen bij wie je terechtkunt als er wat is.”

Samenwerking

Naast de gereformeerde kerk zijn er twee hervormde gemeenten in Nijeveen. De drie kerken weten elkaar steeds beter te vinden. Ze houden jaarlijks een aantal gezamenlijke moderamenvergaderingen, en doen het clubwerk en de jeugdkerk samen. Bert Winters is groot voorstander van deze samenwerking. “Het is goed dat we elkaar al gevonden hebben voordat het wellicht nog eens vanuit financieel oogpunt noodzakelijk wordt.” Er wordt ook nagedacht over het opzetten van een predikantenpool. “Wij hebben momenteel een predikantsvacature, maar we vullen die bewust nog niet in. Een predikantenpool waar de drie gemeenten gebruik van kunnen maken zou een mogelijkheid kunnen zijn. Dat is ingewikkeld, met name vanwege de geloofsverschillen. Ook hierbij maken we gebruik van de kennis en kunde van Jenneke Span. We hebben daar veel profijt van, er kwam en komt best veel op ons af.”

Het proces is nu anderhalf jaar bezig. “Het brengt nieuw elan in de gemeente, zichtbaar door het enthousiasme waarmee mensen dingen oppakken.”

Advies en begeleiding

Jenneke Span: “Er was een situatie van krimp in Nijeveen. Er waren weinig ambtsdragers over en er waren weinig financiële middelen. Ik heb als eerste geholpen met het aanvragen van de subsidie. Dat kost echt even tijd. Toen deze gehonoreerd werd, konden we van start. Ik begeleid de gemeente onder meer op het gebied van organisatie en structuur: met welke activiteiten wil ze doorgaan, met welke stoppen en welke wil ze anders invullen? De gemeente wordt zo georganiseerd dat verantwoordelijkheden met meer gemeenteleden worden gedeeld. De gemeenteleden worden goed meegenomen in waar men naartoe wil.

Er is al veel bereikt. Het model van de gemeente als herberg is uitgewerkt, we hebben de middengeneratie actief kunnen betrekken, mensen die eerder niet meededen doen weer mee, en incidenteel doet het hele dorp mee. De kerk in Nijeveen is echt kerk voor het dorp aan het worden.”

Kijk voor ondersteuning en begeleiding op protestantsekerk.nl/contact.

 

*Voor financiële steun of geld om een vernieuwend plan uit te voeren kunt u subsidie aanvragen bij de Solidariteitskas via protestantsekerk.nl/subsidie.


Wie ben je? Een moslim, Jood en christen aan het woord

http://www.protestantsekerk.nl/static/image/7989/12/20180914%20portret%20Rebecca%20Onderstal.jpg Wat is de Joodse identiteit precies? Wat houdt het in als je zegt dat je christen bent? En kunnen we omschrijven wat het islamitisch geloof inhoudt? Een portret van drie vrouwen: moslimtheologe Nadia Dahri, rabbijn Marianne van Praag en predikante Rebecca Onderstal.

Nadia Dahri over moslim-zijn
Nadia Dahri (42) is moslimtheologe, (familie)mediator en contextueel hulpverlener.

‘Het woord “islam” bevat het woord salam: vrede. Als moslima ben ik dan ook gericht op het verbinden van mensen. Mijn ouders leerden me al hoe belangrijk het streven naar verbondenheid is: de nadruk in mijn opvoeding lag op liefhebben, hulp bieden en een ander geen onrecht aandoen. Ze leerden me ook dankbaarheid, tevreden zijn met wat je hebt. Tegelijkertijd was er in ons gezin – zoals in veel moslimgezinnen – wel een sterk gevoel voor competitie. Dat komt voort uit verzen in de Koran en in de Hadiths waar geschreven staat: 'De beste van jullie is degene die...' Het doel is om de beste versie van jezelf te zijn.

Toen ik vijftien was, overleed mijn moeder aan kanker. Dat veroorzaakte bij mij een enorm zielenleed, ik worstelde met existentiële vragen. Waarom liet God zo’n lieve, vrome en genereuze vrouw als mijn moeder doodgaan aan zo’n pijnlijke ziekte? Ondanks mijn zoektocht, vond ik aanvankelijk weinig antwoorden op mijn vragen.

Het overlijden van mijn moeder leidde ertoe dat ik theologie ging studeren, als een van de weinige moslimvrouwen. Ik specialiseerde me als moslimpredikant, niet in de eerste plaats om te kunnen preken, maar vooral om een dienende geestelijke te kunnen zijn. Ik wil ruimte maken voor wie de ander is of wil zijn, zonder vooroordelen. Profeet Mohammed zei: ‘De beste onder jullie zijn diegenen die het meest nuttig zijn voor anderen.’ De belangrijkste vraag voor mij is dan ook: Wat draag jij bij aan een betere samenleving?

Ik heb altijd grote belangstelling gehad voor andere levenswijzen, want die verrijken mijn leven. Met Joden voel ik me vooral verbonden op religieus vlak; met christenen op spiritueel vlak. Ik merk wel dat het als moslim makkelijker is om een kerk binnen te komen dan een synagoge. Ik hoop dan ook dat er in de toekomst meer openheid naar moslims zal komen in de Joodse geloofsgemeenschap.

Voor mij is God de bron van alles: God is mijn beste vriend, mijn sereniteit, mijn beschermer, mijn liefde, mijn raadgever en de belangrijkste voeding van mijn ziel. Een ander hoeft echter niet in God te geloven om hem te kunnen respecteren en steunen. Uiteindelijk gaat het in de islam – net als in andere levensbeschouwingen – om een universele
opdracht: ‘houd van je medemens’. Dat betekent eigenlijk: respecteer de ander. Je mag zijn wie je bent, zolang je daarmee je medemens geen onrecht aandoet.’

Marianne van Praag over Joods-zijn
Marianne van Praag (61) is rabbijn van de Liberaal Joodse Gemeente in Den Haag.

‘Het jodendom is een doe-religie: het gaat er niet om wat je gelooft, maar om wat je doet. “Wat u niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet”, dat is het basisprincipe. Behandel een ander zoals je zelf behandeld wilt worden. De Joodse filosoof Levinas zei: God openbaart zich in de ogen van de ander. Dus je richt je op die ander, kijkt in zijn ogen. Waar je kan helpen, help je.

Vijftien jaar geleden begon ik aan de opleiding tot rabbijn. Toen wist ik: dit is het gewoon. Waarom? Ik weet het niet. Net zoals je ook niet weet waarom je verliefd wordt op iemand. Maar de Joodse normen en waarden vind ik prachtig, ze zijn alomvattend. Op sociaal gebied, milieutechnisch … Het klopt gewoon.

Als rabbijn ben ik een doorgeefluik van de Joodse traditie. Mijn nadruk ligt op het verbindende, het sociale aspect. Ik vertel mensen niet wat ze moeten voelen, denken of geloven; ik geef ze de ruimte. Ik geef ze mijn inzichten, mijn visie, maar dat is niet dé waarheid. Ik moedig anderen aan eigen verantwoordelijkheid te nemen: kies je eigen regels, leef een verantwoord leven.

Dé waarheid bestaat volgens mij sowieso niet. Het woord ‘waarheid’ in het Hebreeuws is emet. Dat bestaat uit twee gedeelten: em betekent ‘moeder’, en met betekent ‘dood’. Dat is de enige waarheid die er is: je wordt geboren en je gaat dood. De rest is interpretatie. Ik zie de wereld als een groot boeket bloemen. Iedereen mag geloven wat hij wil, iedereen mag vinden wat hij wil. Iedere bloem is belangrijk voor de schoonheid van het boeket.

Als ik over straat loop, ben ik niet herkenbaar als Jood. Ik heb geen lange jurk aan, geen zwarte hoed op. Toch moet ik soms vechten tegen vooroordelen. Dan word ik aangesproken op wat er in Israël gebeurt. Of zeggen mensen: ‘Jij valt mee, jij bent wel oké.’ Nou, dankjewel …

Ik voel verbondenheid met moslims. De islam is ook een way of life, er zijn gebedstijden en spijswetten die het leven bepalen. En net als in het Jodendom staat de vraag centraal: Hoe ga je met de ander om? Met het christendom heb ik minder: dat is sterk gericht op het woord, op geloof, op het overtuigen van de ander. Als Jood zal niemand je vragen wat je gelooft of hoe je gelooft. Nee, het gaat erom dat je goed doet.’

Rebecca Onderstal (foto) over christen-zijn
Rebecca Onderstal (49) is predikant in de Protestantse Gemeente Houten.

‘Al jong was het geloof een houvast voor me. Mijn ouders’ geloofsbeleving was heel persoonlijk en dat gaven ze mij ook mee. Tegelijkertijd was er in ons gezin ruimte voor twijfel, voor discussie over het interpreteren van de Bijbel, voor gesprek over wat wel en niet mocht.

Die persoonlijke geloofsbeleving is nog steeds belangrijk voor me. Toen ik in mijn studententijd – ik studeerde toen nog geschiedenis – betrokken raakte bij de studentenkerk, merkte ik dat ik iets kon bijdragen door het delen van mijn geloof, mijn zoektocht en mijn vragen. Ik voelde me daar op mijn plek. Daarom ben ik vervolgens theologie gaan studeren.

Als dominee raak ik gauw in gesprek over geloof. Dat geloof moet ook zichtbaar zijn in mijn gedrag, anders ben ik niet geloofwaardig. Dat zit voor mij vooral in het luisteren naar mensen, het op zoek zijn naar het verhaal van de ander. Maar ook in het niet-veroordelen van de ander – dat vind ik een heel belangrijk onderdeel van Jezus’ boodschap. Ik wil mensen helpen te ontdekken waar God in hun leven zichtbaar is. Ook in gesprekken waarin God niet wordt genoemd, ga ik met anderen op zoek naar antwoorden op de vraag: wat zijn je talenten, waar voel je je toe geroepen? Ik denk dat het iets heel christelijks is om mensen te helpen ontdekken wat ze in zich hebben.

Ik voel me steeds meer inhoudelijk verbonden met verschillende tradities binnen de christelijke traditie waarin het gaat om ‘het geheim’. God is groter dan wij en we mogen iets van Hem ervaren, maar we kunnen als mens niet alles weten. In mijn huis heb ik letterlijk plek gemaakt voor Hem. Bij de ingang van de huiskamer hangt een kruisje, in de kamer zelf hangt een icoon, op mijn werkkamer is een plek om te bidden.

Ik geloof niet in overtuigen, maar wel in getuigen. Getuigen waar ik van leef, wie mijn Bron is. Uiteindelijk draait het niet om mij, maar om Degene aan wie ik mij toevertrouw. Tegelijkertijd gaat God met iedereen een eigen weg. Het gaat daarom niet om wat ik op de ander overdraag, maar om wat we samen mogen ontdekken. Ook als een moslima vertelt wat haar beweegt, kan ik iets van God tegenkomen. God heeft zo veel kanten, Zijn grootte en diepte kan ik niet bevatten.’

Dit artikel komt uit het septembernummer van Kerk & Israël Onderweg. Meer lezen? Vraag een gratis proefexemplaar aan via kerkenisraelonderweg@protestantsekerk.nl.


Nieuws! > Kerknieuws / Nieuws / Agenda / Verbinding

Zoeken

Diensten!

Kerk aan Nic. Grijpstraat te GrijpskerkOp zondag 23 september beginnen we om 10:00 in de kerk aan de Nic. Grijpstraat te Grijpskerk., waar ds. A. Landman hoopt voor te gaan. Thema: startzondag


Orde van dienst.
Overzicht kerkdiensten.

Laat de Bijbel spreken

Omzien naar elkaar

Noaberschap: uw ogen en oren zijn nodig! Laat via ons meldpunt weten wie extra aandacht en zorg nodig heeft.

backtotop